توسعه ایران با گردشگری و اکو توریسم

توسعه ایران با گردشگری و اکو توریسم

توسعه گردشگری ابزاری برای توسعه و پیشرفت ایران و تقویت اقتصاد مقاومتی

مقدمه
در سال ۱۹۷۵ میلادی به این سو همواره به (UNWTO) بسیاری از کشورهای جهان از زمان آغاز فعالیت های سازمان جهانی گردشگری
فکر تقویت اقتصاد ملی و محلی خود از طریق توسعه گردشگری بوده اند.

برخی از این کشورها از سیاست های توسعه گردشگری به عنوان عاملی برای مبارزه با فقر بهره جسته اند و هسته ی مرکزی سیاست گذاری
های این دولت ها زمینه سازی برای توسعه و گسترش توریسم با هدف امحاء فقر بوده است.
پس از نشست ژوهانسبورگ در سال ۲۰۰۲ میلادی با محوریت توسعه پایدار تشکیل گردید، بسیاری از سیاستمداران و برنامه ریزان و مدیران
اجرایی کشورهای جهان سوم پی بردند که برای دسترسی به اهداف هزاره سازمان ملل متحد صنعت گردشگری ابزاری قدرتمند در اختیار
آنان قرار می دهدتا بتوانند شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشورهای خود را بهبود بخشند.
با توسعه توریسم در کشورها، اکوتوریسم هم به عنوان پدیده ای تاثیرگذار در روند رشد جوامع کمتر توسعه یافته و فقیر ولی مستعد برای
فعالیت های اکوتوریستی در گذر زمان گسترش یافته است.
کشور ما ایران با عنایت به تنوع اقلیمی و گستردگی جغرافیایی و همچنین دارا بودن منابع و جاذبه های ارزشمند طبیعی، فرهنگی، اجتماعی و
مذهبی فرصت های بی بدیلی را در اختیار سیاستمداران، مدیران، برنامه ریزان فعالان بخش خصوصی و صاحبان کسب و کارهای کوچک و
بزرگ و جوامع میزبان قرار می دهد تا بتوانند از نیروی پیشبرنده اکوتوریسم برای بهبود سیمای ایران در نزد جامعه جهانی و همچنین بهبود
شاخص های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و افزایش سطح رفاه عمومی و به تبع آن بهبود شاخص های توسعه انسانی دست یابند.
بهبود شرایط معیشتی خانوار های آسیب پذیر، ایجاد اشتغال از طریق کسب و کار های کوچک با هدف توانمندسازی جوامع میزبان، عمران و
و همچنین ایجاد بهبودی ( Gini Coefficient) آبادانی شهرهای کوچک و روستاهای دورافتاده، مبارزه فراگیر با فقر و بهبود ضریب جینی
از آرزوهای دور و درازی است که پس از ۳۷ سال از زمان وقوع انقلاب اسلامی امکان تحقق ( Misery Curve) در وضعیت منحنی فلاکت
نیافته است و فقر و بیکاری و فساد گسترده ی اداری و اجتماعی در حال شکستن استخوان طبقات ضعیف و متوسط بوده و جامعه را در
سراشیبی سقوط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی قرار داده است.
بدون شک توسط گردشگری و گسترش فعالیت های اکوتوریستی در کشور می تواند به عنوان یکی از راه حل های مؤثر و کارساز، این روند رو
به اضمحلال و سقوط جامعه را دچار دگرگونی ساخته و راه حل مناسب برای ایجاد اشتغال، کسب درآمد برای اقشار ضعیف جامعه و همچنین
بهبود سیمای جامعه ایران در جهان شود.
در توسعه نادیده گرفتن نتایج حاصل از نشست ژوهانسبورگ در سال ۲۰۰۲ میلادی و همچنین بیانیه ی کبک (Qubec Decleration) اکوتوریسم به ویژه در کشور های جهان سوم مانند ایران می تواند آثار زیان باری داشته باشد.
توسعه پایدار بدون توجه به ضرورت های حفظ محیط زیست و بدون مشارکت بخش خصوصی و بدون فراهم آوردن ساز و کارهای مناسب برای
توسعه کسب و کارهای کوچک و همچنین حمایت از کارآفرینان و نخبگان عرصه گردشگری میسر نخواهد بود.

در حال حاضر پس از گذشت ۱۵ سال از زمان نشست ژوهانسبورگ کماکان توسعه پایدار مقوله ای پر اهمیت تلقی می شود که در کانون
توجه افکار عمومی قرار دارد.
نمونه هایی از تجربیات موفق کشورها در راه اندازی کسب و کارها در عرصه ی فعالیت های اکوتوریستی که با مشارکت فعال بخش خصوصی

توسعه پایدار
توسعه

همراه بوده است، ضمن تضمین کیفیت خدمات به شکل عملی سبب تداوم روند حفاظت از محیط زیست شده است. توسعه اکوتوریسم به
منزله ابزاری مهم در تحقق توسعه پایدار است.
ایجاد تعادل میان فعالیت های توسعه گرایانه که با هدف بهبود وضعیت جوامع صورت می گیرد و حفظ محیط زیست دارای اهمیت زیادی
است. توسعه ای که نتیجه آن تخریب محیط زیست باشد سرانجامی ناخوشایند خواهد داشت.
رعایت مقررات زیست محیطی در اجرای پروژه های مرتبط یا صنعت گردشگری و یا طرح های اکوتوریستی همواره مورد تایید متخصصین و
صاحب نظران عرصه های اقتصاد گردشگری و همچنین اکوتوریست ها بوده است. ارمغان توسعه نظامدار گردشگری برای جوامع توسعه نیافته و
یا فقیر و همچنین برای کشورهای درحال توسعه بایستی دستیابی به رشد و توسعه همراه با افزایش رفاه عمومی، عدالت اجتماعی و مساوات
باشد. رشد و توسعه مطلوب رشد و توسعه ای است که در تباین با حفظ محیط زیست نیست و منابع طبیعی و زیستگاه ها را به کام نابودی و
انهدام نمی کشد، بلکه فرهنگ حفاظت از منابع خدادادی را ارتقا داده و بقا جامعه را برای نسل های بعدی تضمین می کند.
توسعه اکوتوریسم بدون وجود سرمایه و اعتبار کافی و همچنین بدون وجود سرمایه گذاران که دیدگاهی مسؤلانه به فرایند توسعه گردشگری
در کشور را دارند ممکن و میسر نخواهد بود. طرح ها و پروژه های اکوتوریستی یا به عبارتی کامل تر پروژه های گردشگری پیش از آنکه به
مرحله اجرا در آید بایستی مورد مطالعه و بازبینی دقیق قرار گیرد تا اطمینان حاصل شود که اجرای پروژه ها و طرح های مورد نظر چه در
دوره ایجاد و چه در مراحل بهره برداری آثار زیان باری برای محیط زیست نداشته باشد.
استفاده از انرژی های نو، تاکید بر استفاده از انرژی های بادی و آبی و همچنین خورشیدی و در عین حال بهینه سازی مصرف انرژی و
مدیریت زباله دارای اهمیت بسیاری در انجام پروژه های مرتبط با طرح های گردشگری و یا مراکز اقامتی، پذیرایی و مراکز تفریحی است.
می توانند جامعه را با چالش های بی پایانی  شتاب زدگی در اجرای پروژه ها و عدم توجه به معیارهای توریسم سبز مواجه سازد.
نقش دولت ها در تحقق گردشگری سبز (Tourism Green)
دولت ها در کشور های پیشرفته و به ویژه کشورهای عضو اتحادیه اروپا سیاست های حمایتی ویژه ای را برای تحقق اهداف گردشگری سبز به
مرحله اجرا گذاشته اند.
مدیریت مطلوب منابع انرژی و همچنین وجود استاندارد های مناسب برای تحقق این سیاست دارای اهمین فراوانی است. در عرصه هتلداری و
ایجاد مراکز اقامتی سبز نیز رعایت اصول و موازین زیست محیطی حائز اهمیت است. کنترل روند تولید زباله و همچنین اقدام در جهت
بازیافت آن و استفاده از انرژی های نو، صرفه جویی در مصرف آب و بازیافت آن و استقرار سیستم های مناسب بازیابی آب مصرف شده و
تصفیه ی آن در نهایت منجر به بازگشت آب بهره برداری شده به مدار مصرف می شود.، در روند کنترل هزینه های هتل ها نیز بسیار مؤثر
بوده است. به همین جهت ایجاد هتل های سبز گامی اساسی در جهت حفاظت مطلوب تر از محیط زیست است.

و بر چسب زیست محیطی گویای پر اهمیت بودن توجه به موازین زیست (Labble Eco) در عین حال طراحی و اجرای سیستم اعطای

توسعه پایدار
توسعه

محیطی در مدیریت گردشگری و هتلداری است. در این روش به آن دسته از مراکز اقامتی و پذیرایی که موازین زیست محیطی را به شکل
مطلوب تری رعایت می کنند برچسب زیست محیطی اعطا می شود.
انجام ارزیابی های زیست محیطی توسط موسسات مستقل و نفوذ ناپذیر قبل از اجرای طرح های گردشگری و یا ایجاد اقامتگاه ها، هتل ها،
مراکز تفریحی، استراحتگاه های کوهستانی، کمپ های گردشگری، استراحتگاه های ساحلی و مشابه آن همواره در دستور کار سازمان های
مسئول قرار دارد و چارچوب و ضوابط و استانداردهای تعیین شده در این فرآیند بطور کامل و بدون اغماض و ملاحظه کاری رعایت می شود.
( Capacity Carrying) ازطرفی پس از صدور مجوز و تشخیص بلامانع بودن انجام پروژه ها در عرصه های آسیب پذیر که دارای ضریب برد
محدودی هستند، همکاری کاملی از طرف مقامات در تعامل با سرمایه گذاران به مرحلۀ انجام می رسد.
موانع کسب و کار در کشورهای غربی به استناد آمارها و گزارشات رسمی منتشر شده توسط سازمانهای مستقل در مقایسه با بسیاری از
کشورهای جهان سوم اساسا” یا بطور کامل برطرف شده و یا در حد بسیار نازلی قرار دارد. در حالیکه کشورهایی مانند ایران دارای رتبه ای
غیرقابل قبول در سطح جهانی از حیث وجود موانع کسب و کار و سرمایه گذاری است.
حمایت های مالی و اعتباری
دولت ها برای تحقق اهداف توسعۀ گردشگری و به تبع آن توسعۀ اکوتوریسم بایستی بدنبال تامین منابع کافی برای سرمایه گذارانی باشند که
قصد سرمایه گذاری در پروژه های گردشگری را دارند.
کسب و کارهای کوچک در عرصۀ گردشگری بدون تامین اعتبار از سوی بانکها و موسسات مالی معتبر سرانجامی نخواهد داشت.
نظام فاسد بانکی کشور در بسیاری مواقع تامین کننده تقاضاهای کسانی بوده اند که در نهایت منابع کشور را به جای صرف کردن در مسیر
ساختن کشور صرف امیال شخصی کرده اند و به این ترتیب سرمایه های کشور به یغما رفته است.
اختلاس های ۳۰۰۰ میلیارد تومانی و ۱۲۰۰۰ میلیارد تومانی تنها نمونه های گویایی از وجود فساد سیستماتیک د رعرصۀ فعالیت های بانکی
و غیر بانکی کشور است. باندهای تبهکار و فاسد منابع بانکها را که می بایست در مسیر ساختن و آبادانی کشور بکار می رفت یا درپی اختلاس و
غارتگری به خارج از کشور منتقل کرده اند و یا با سرمایه گذاری در املاک و مستغلات و یا بازار ارز زمینه های بحران در اقتصاد کشور را
بوجود آورده اند.
تداوم چپاولگری سیستماتیک و با برنامه سرانجامی ناخوشایند خواهد داشت که نتیجۀ روشن آن استمرار تضعیف طبقات اجتماعی آسیب پذیر
در کشور است.
چنانچه منابع اعتباری به شکل صحیح و مطابق اصول و ضوابط فنی در اختیار سرمایه گذاران واقعی بویژه سرمایه گذاران عرصه های
گردشگری کشور قرار می گیرد، منافع ناشی از سرمایه گذاریهای جدید ضمن تقویت بنیان های اقتصادی کشور به اشتغال پایدار می انجامد.
اشتغال پایداری که تضمین کننده آینده جوانان این مرز و بوم است.
اقتصاد مقاومتی به مفهوم واقعی آن زمانی امکان تحقق خواهد یافت که از سرمایه های کشور به شکل بهینه استفاده شود. تجربه های جهانی
در اجرای پروژه ها و طرحهای مولد در عرصۀ گردشگری و اکوتوریسم مانند سایر عرصه های مهم مانند: صنعت، معدن، کشاورزی،

بیوتکنولوژی، پتروشیمی، هوا و فضا، نانوتکنولوژی و فن آوری اطلاعات د رمقابل دیدگان ماست و لذا استفاده از تجربیات جهانی می تواند به
توانمند سازی جامعۀ ایرانی منجر شود مشروط به اینکه حیف و میل منابع کشور و چپاول سرمایه های آن که متعلق به نسل های بعدی نیز
است متوقف شود.
سرمایه گذاری در عرصه های علمی و تکنولوژیکی و همچنین اختصاص بودجه های کافی به مراکز علمی و پژوهشی، موسسات تحقیقاتی،
حمایت از نخبگان به شکل اثربخش و واقعی، جذب فارغ التحصیلان و دانش پژوهان تحصیل کرده در دانشگاههای معتبر داخلی و خارجی و
اعطای مسئولیت های مهم و کلیدی سازمانها و وزارتخانه ها و موسسات مالی و پولی به کسانی که دغدغۀ آبادانی و سربلندی کشور را دارند
بیشتر از موشک و مسلسل و نیروی نظامی و سیستم دفاع موشکی اس ۳۰۰ به دفاع از کشور خواهد پرداخت. دفاع جانانه ای که در طی زمان،
مصونیت کشور در برابر دشمنان خارجی را افزایش داده و جایگاه کشورمان را در نزد جهانیان ارتقاء می دهد.
قدرت کشورها در جهان کنونی نه صرفا” به توپ و تانک و مسلسل که به قدرت تولید و مغزهای متفکر آن کشورها است. ثروت کشورها نه به
منابع غنی نفت و گاز و سایر منابع زیرزمینی بلکه به سرمایه های انسانی است.
در حال حاضر کشورهایی چون برزیل، چین و هندوستان نه تحت تاثیر صرفا” پیشرفتهای نظامی که عمدتا” تحت تاثیر تحولات اقتصادی و
دستاوردهای علمی و تکنولوژیکی به این جایگاه رفیع رسیده اند.
قدرت کشور ژاپن و یا کره جنوبی وابسته به نیروهای نظامی و یا سطح تولید جنگ افزارهای این کشورها نیست چراکه قدرت اقتصادی این
کشورها حاصل سالها تلاش، جانفشانی، وفاداری به مام میهن و شرافت و جوانمردی مدیران و کارکنان موسسات و بنگاههای اقتصادی و یا
دانشمندان، محققان و مخترعان این کشورها بوده است.
بازسازی اقتصاد ایران با اتکاء به صنعت گردشگری و جذب توده ای گردشگران و اکوتوریست های بین المللی محتمل تر است تا اتکاء مداوم به
فروش منابع نفتی که صرفا” متعلق به نسل کنونی نیست بلکه به آیندگان نیز متعلق است.
جای تاسف است که تاکنون ارزش و جایگاه صنعت گردشگری ایران در ایجاد فرصت های بی بدیل برای دستیابی به تحقق توسعۀ پایدار در
عرصه های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی ناشناخته مانده است.
نشان روشن ناشناخته ماندن این صنعت در انتخاب سیاسی رؤسای جمهور در دوره های مختلف است. رؤسای جمهور چه در دوره اصلاحات
چه در دوره ای که ۸ سال ویرانی را برای ایران و ایرانیان به بار آورد و چه در دوره تدبیر و امید همواره رئیس سازمان میراث فرهنگی و
گردشگران را از میان افرادی فاقد دانش و بینش کافی به حوزه گردشگری ملی و بین المللی انتخاب کرده اند.
آخرین انتخاب رئیس جمهور روحانی، انتخاب بانویی به ریاست این سازمان است که فاقد کمترین دانش و آگاهی و تجربه نسبت به این عرصه
است. از اداره تقسیمات کشوری وزارت کشور به کابینه راه یافتن تنها مبین شائبه های سیاسی در این انتخاب است.
رئیس جمهور روحانی با انتخاب اخیر خود نه به دنبال برنامه ریزی برای استفاده از نیروی زاینده گردشگری در کشور برای ارتقاء جایگاه
گردشگری ایران در مقایسه با رقبای منطقه ای که بیشتر به دنبال کسب آرا مردم در دوره بعدی انتخابات ریاست جمهوری است.
ورود به بازی های سیاسی در دوره تدبیر و امید بی شباهت به سیاست همراه با تزویر دولت احمدی نژاد در توزیع سیب زمینی قبل از انتخابات
و یا توزیع یارانه های نقدی نبوده است.

روحانی با انتخاب یک مدیر میانی بدون کوچکترین تجربه در حوزه گردشگری و میراث فرهنگی دچار اشتباه بزرگی شدند و سازمانی عظیم با
ماموریتی بزرگ را به کسی سپردند که هرگز نمی تواند در کسوت کشتی بان ورزیده موج های جدید گردشگری را تحت اراده خود درآورده و
در دریای متلاطم خاورمیانه که در آتش جنگ های نیابتی و فرقه ای می سوزد نفعی را برای اقتصاد کشور به ارمغان آورده است.
البته رهبران و سیاستمداران غربی از آنچه در خاورمیانه می گذرد شادمان هستند و منافع کشورهای غربی در وجود جنگ و ناآرامی در
خاورمیانه است. و صد البته حکمرانی بد در کشورهای خاورمیانه هم هدیه ای از جانب رهبران کشور های خاورمیانه به غربی هایی است که
دستشان تا مرفق به خون مردم افغانستان ، لیبی، سوریه، عراق و یمن آلوده است. اما این حکمرانی بد تا چه زمانی ادامه خواهد یافت؟
بی شک حکمرانان در ایران نیز بایستی نگران نتایج زیان بار حکمرانی بد باشند.
وضعیت ملتهب خاورمیانه و وجود رقابت های منطقه ای میان ایران و عربستان و ترکیه در صورت عدم حصول توافق عمومی بر یافتن راه حل
مشترک که منابع کشورهای منطقه را به دنبال داشته باشد. می تواند آتش جنگ های بعدی را نیز مشتعل تر کند .
سیاست های گفتگو و مفاهمه چه در درون کشور و چه در منطقه و همچنین استمرار گفت و گو های بین المللی می تواند راه حل مناسبی
برای خروج از بحران های خاورمیانه باشد.
وجود ذهنیت های منفی میان ملت های خاورمیانه و تشدید جنگ های قومی و مذهبی ضرورت اتخاذ سیاست های مبتنی بر مدارا را فراهم
آورده است.
ابزاری برای گفتگوی تمدن ها و همچنین گسترش صلح و دوستی میان ملت ها (UNWTO) گردشگری از دید سازمان جهانی گردشگری
است. و لذا ضروری است از توان و ظرفیت گردشگری برای بهبود وضعیت ملت های منطقه حداکثر بهره برداری به عمل آید.
رئیس جمهور روحانی به جای انتخاب سیاسی در گزینش معاون خویش که در عین حال رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و
گردشگری است، بایستی دیدگاه خود و اعضا کابینه و به ویژه رئیس سازمان متولی گردشگری کشور را به پدیده گردشگری تغییر دهد.
اندیشه جهانی توسعه گردشگری دارای پشتوانه های علمی و تجربی فراوانی است. دولت کنونی فرصت زیادی برای استفاده از این تجربه
بین المللی را ندارد .از سال ۱۹۷۵ میلادی تا کنون سازمان ملل متحد و به دنبال آن سازمان جهانی گردشگری در حال مشاوره دادن به دولت
ها برای استفاده از نیروی نهفته در پدیده گردشگری است که می تواند تبدیل به موتور محرک اقتصاد کشورها شود.
سهم ایران از توسعه گردشگری در جهان بسیار کمتر از ۱% است و این امر گواه حقیقتی تلخ است. حقیقتی که بی تدبیری و عدم کفایت
مقامات سیاسی و اجرایی کشور را در این حوزه و در طول سه دهه گذشته نمایان می سازد.
امید که با آغاز سال ۱۳۹۶ و انتخاباتی دیگر، رئیس جمهور منتخب صدای مردم را بشنود و گوش جان به مردمی بسپارد که رئیس جمهورش
کردند. از مسجد محله ای در سرخه بیرونش کشیدند و در کاخ ها جایش کردند.
آقای رئیس جمهور راستی آیا مانند مردمان عادی از گیت های ورود و خروج فرودگاه امام استفاده می کنید؟ آیا می دانید دروازه های این
تردد می کنید؟اگر چنین است محال است دشواری های مربوط CIP و VIP کشور گنجایش ورود ۲۵ میلیون گردشگر را ندارند؟ آیا هنوز از
به توسعه گردشگری کشور برطرف شود چرا که چشمان شما و امثال شما همواره بر روی حقایق این کشور بسته خواهد بود.

در آخر اگر وقت کردید حتما در انجام سفرهای تبلیغاتی خود سری هم به بشاگرد بزنید. کپر نشین های آنجا از دیدن شما خوشحال خواهند
شد و شاید وقنی شما را ببینند به جای خانم احمدی پور پیشنهاد توسعه توریسم روستایی را به شما بدهند. آنوقت شاید نانی برای خوردن
بیابند و کلاس درسی که فرزندانشان را برای تحصیل به آنجا گسیل کنند

نویسنده: دکتر اسرافیل شفیع زاده

منبع: ایران توریسم نیوز

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *